محل نشیمن بلبرینگ، سوراخ پین راهنما، بدنه شیر، سوراخ راهنمای قالب… هرجا نقشه تلرانس H7 بخواهد، کار معمولاً با برقو کاربایدی تمام میشود. اما برقوزنی یک سوراخ اولیه بد را نجات نمیدهد: برقو همان سوراخی را که به آن داده شده دنبال میکند و آن را به اندازه نهایی و کیفیت سطح مطلوب میرساند. در این مطلب مرور میکنیم برای گرفتن H7 از قطعه اول چه چیزهایی را باید کنترل کرد و وقتی سوراخ بزرگ، کوچک یا مخروطی درمیآید، کجا را باید بررسی کرد.
برقو چه چیزی را اصلاح میکند و چه چیزی را نه؟
برقو قطر، گردی و کیفیت سطح را بهتر میکند، اما موقعیت و راستای محور سوراخ را چندان اصلاح نمیکند، چون مسیر سوراخ اولیه را دنبال میکند. اگر تلرانس موقعیت تنگ است، با مته مرغک شروع کنید و در صورت نیاز پیش از برقوزنی، سوراخ را با فرزکاری مارپیچ یا یک مرحله داخلتراشی اصلاح کنید. انتظار اصلاح موقعیت از برقو یکی از رایجترین خطاهای برنامهریزی است.
۱. سوراخ اولیه: نیمی از نتیجه به مته بستگی دارد
سوراخ اولیه باید صاف، در موقعیت درست و بدون سختشدگی سطحی باشد. در فولاد زنگنزن، مته کُند دیواره سوراخ را سخت میکند و برقو در بریدن این لایه سخت دچار مشکل میشود. مته کاربایدی خوب با خنککاری مناسب مستقیماً بر عمر برقو اثر دارد. راهنمای مته کاربایدی با خنککاری داخلی را ببینید؛ سریهای D32 و D52 گپتو برای سوراخکاری پیش از برقو هم استفاده میشوند.
۲. بار برقوزنی: نه کم، نه زیاد
بار برقوزنی (a در طرحواره) اختلاف قطر سوراخ اولیه و قطر برقو است. در عمل در حد چند دهم میلیمتر روی قطر است و با بزرگتر شدن سوراخ افزایش مییابد؛ مقدار دقیق به جنس قطعه، نوع برقو و دادههای سازنده ابزار بستگی دارد.
- بار خیلی کم: برقو بهجای برش، سایش میدهد، لبه زود کُند میشود و سوراخ براق اما کوچکتر یا با پراکندگی اندازه درمیآید.
- بار خیلی زیاد: نیرو و حرارت بالا میرود، کانالها از براده پر میشوند، سوراخ بزرگ میشود و خطر لبپریدگی افزایش مییابد.
مطمئنترین راه، کنترل قطعه اول با گیج تامپونی یا ساعت داخلسنج و تنظیم بار برقوزنی بر اساس آن است.
۳. لنگی و بستن ابزار
در برقو، لنگی مستقیماً به بزرگ شدن سوراخ تبدیل میشود. از کولت دقیق، نگهدارنده هیدرولیکی یا حرارتی استفاده کنید، کولت و مخروط را تمیز نگه دارید و لنگی نوک ابزار را روی دستگاه با ساعت اندازهگیری کنترل کنید. هر ابزاری که گپتو تولید یا تیزکاری میکند با ZOLLER Genius 4 اندازهگیری میشود، اما لنگی ناشی از نگهدارنده و اسپیندل باید روی دستگاه بررسی شود. ناهممحوری قطعه و اسپیندل نیز سوراخ مخروطی و دهانه گشاد ایجاد میکند.
۴. تعداد لبه، جهت کانال و نوع سوراخ
برقوهای سری RH و RS گپتو بسته به قطر بین ۴ تا ۸ لبه دارند. لبه بیشتر معمولاً گردی و سطح را بهتر میکند، اما فضای براده را کم میکند. جهت کانال هم مهم است: کانال مارپیچ چپگرد براده را به جلو میراند و برای سوراخهای سرتاسری مناسب است، کانال راستگرد براده را به عقب میکشد و برای سوراخهای کور مناسب است؛ کانال مستقیم گزینه عمومی رایج است. در سوراخ کور، جمع شدن براده در ته سوراخ سطح را خراب میکند؛ زیر عمق برقوزنی فضای کافی بگذارید.
۵. خنککاری و پارامترهای برش
مایع خنککاری فراوان و خوب فیلترشده براده را خارج میکند و از لبه انباشته جلوگیری میکند؛ این همان چیزی است که اندازه سوراخ را در آلومینیوم و فولاد زنگنزن پایدار نگه میدارد. پارامتر برش را حدسی انتخاب نکنید: از بازه حداقل–حداکثر جدولهای کاتالوگ شروع کنید و دور و پیشروی را با ماشینحساب دور و پیشروی محاسبه کنید. اگر پیشروی خیلی کم باشد، برقو دوباره به حالت سایش برمیگردد.
۶. عیبیابی سریع
- سوراخ بزرگتر از اندازه: لنگی، بار برقوزنی زیاد، لبه انباشته و ناهممحوری را بررسی کنید.
- سوراخ کوچکتر یا تنگشونده: بار کم است یا برقو ساییده شده؛ برخی مواد پس از برش برگشت فنری دارند. اندازهگیری قطعه گرم هم گمراهکننده است؛ پس از سرد شدن دوباره اندازه بگیرید.
- سوراخ مخروطی یا دهانه گشاد: ناهممحوری، لنگی یا سوراخ اولیه کج.
- خط و خش یا اثر لرزش: گیر کردن براده، خنککاری ناکافی، پخ ورودی ساییده یا صلبیت ناکافی.
- لبپریدگی: بار زیاد، برش منقطع (سوراخهای متقاطع) یا دیواره سختشده.
۷. پوشش، تیزکاری مجدد و عمر ابزار
برقوهای RH و RS پوشش TiSiN دارند. برقو قابل تیزکاری مجدد است، اما چون قطر کالیبره باید حفظ شود، تیزکاری معمولاً به پخ ورودی محدود است و برقو زودتر از فرز به حد تیزکاری میرسد. بنابراین بهتر است برقو را با اولین انحراف اندازه یا افت کیفیت سطح برای تیزکاری بفرستید، نه وقتی کاملاً کُند شده است. راهنمای تیزکاری مجدد و صفحه خدمات تیزکاری را ببینید.
برقوهای کاربایدی گپتو
سریهای RH و RS بازه Ø2 تا Ø20 میلیمتر را پوشش میدهند، در کاتالوگ بهصورت D/H7 آمدهاند و قطرهای میانی هم دارند. برای قطر، طول یا برقوی پلهای خارج از فهرست، ابزار خاص طبق نقشه سنگ میزنیم و به خارج از کشور ارسال میکنیم. جدول ابعاد در صفحه برقوهای کاربایدی است.
جمعبندی
سوراخ H7 حاصل سوراخ اولیه خوب، بار برقوزنی مناسب، لنگی کم، طرح کانال مناسب و خنککاری خوب است. اگر سوراخ مشکلداری دارید، جنس قطعه، قطر، عمق، کور یا سرتاسری بودن و نوع دستگاه را برای ما بفرستید تا با هم بررسی کنیم: با ما تماس بگیرید، تلفن +90 216 394 41 10، واتساپ +90 537 777 96 44، ایمیل info@geppetto-tr.com.
پرسشهای متداول
آیا برقو موقعیت سوراخ را اصلاح میکند؟
چندان نه. برقو سوراخ اولیه را دنبال میکند؛ خطای موقعیت و محور باید در سوراخکاری اولیه یا با یک مرحله میانی پیش از برقوزنی اصلاح شود.
بار برقوزنی چقدر باشد؟
در عمل در حد چند دهم میلیمتر روی قطر است و با اندازه افزایش مییابد. مقدار دقیق را بر اساس جنس قطعه و داده ابزار انتخاب و روی قطعه اول تأیید کنید.
چرا سوراخ H7 بزرگ درمیآید؟
رایجترین دلایل: لنگی، بار برقوزنی زیاد، لبه انباشته و ناهممحوری قطعه و اسپیندل.
برای سوراخ کور کدام برقو مناسب است؟
کانال مارپیچ راستگرد که براده را به عقب میکشد در سوراخ کور مزیت دارد؛ در ته سوراخ فضای کافی برای براده بگذارید.
آیا برقو کاربایدی قابل تیزکاری است؟
بله، اما چون قطر کالیبره باید حفظ شود، معمولاً فقط پخ ورودی تیز میشود. گپتو ابزار تیزکاریشده را با ZOLLER Genius 4 اندازه میگیرد و میتواند دوباره پوشش دهد.
برای پیشسوراخ: پیشسوراخ صاف و با اندازهٔ دقیق مستقیماً بر نتیجهٔ برقوزنی اثر دارد. متههای خنککاری داخلی D32 (3×D) و D52 (5×D) و انتخاب سری را در صفحهٔ متههای کاربایدی با خنککاری داخلی مییابید؛ برای برقوهای ساییده خدمات تیزکاری ما را ببینید.






